Lojistik Terimler Sözlüğü

Gemisini deniz ticaretinde kazanç amacıyla işleten gemi sahibi. Türk Ticaret Kanunu bu kişiyi donatan olarak adlandırır.

Bir deniz yolculuğunda geminin veya yükünün gördüğü zarar. Bu zarardan gemi ve yük sahiplerine veya onların sigortacılarına düşen paya da avarya denir.

Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığı. Taşıtın yüksüz ağırlığı ile sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplamına ise yüklü ağırlık denir.

Taşımacılıkta, yayımcının üye olduğu oran bürosunun oranından farklı bir navlun oranının yayımlanması. Bu, izin verilen bir eylemdir.

Bir lojistik sistemindeki düğümleri birbirine bağlamak için kullanılan taşıma yöntemidir.

Gemileri ve her boyda deniz aracını dengede tutmak, istenilen su düzeyine kadar batırabilmek için dip bölümlerine konulan ağırlık. Safra da denir.

Geminin yükleme veya boşaltma yapmadan, bekleme, yakıt ikmali veya personel değişimi gibi amaçlarla rıhtımda kalması. Liman tarifelerinde barınma ücreti adıyla ayrı bir kalem olarak yer alabilir.

Kargonun bir terminalin transit depolama alanına varışı ile temizleme taşımasıyla oradan çıkarılması arasındaki süredir.

Kamyon römorklarının belirlenen yükleme veya boşaltma süresinin ötesinde alıkonulmasında uygulanan taşıyıcı ücret ve masraflarıdır.

Kamyonculukta, sürücünün tesis personeli römorku yüklerken veya boşaltırken beklediği senaryodur.

Bir konşimentoda beyan edilen ve navlun ücretini belirlemek veya taşıyıcının sorumluluğunu sınırlamak için kullanılan malların değeridir.

Yükün yüklendiği istasyondan boşaltılacağı istasyona kadar lokomotif ve vagonların değiştirilmediği, ara istasyonlarda manevra yapılmadığı ve trenden yük alınıp verilmediği demiryolu taşıma türü.

Amerika Birleşik Devletleri'nde daha az nüfuslu bölgeler ile büyük şehirler arasında çalışan, yıllık gelirleri 100 milyon dolardan az olan hava taşımacılığı şirketleri.

Bir aracın veya taşıma ekipmanının yükleri boşaltıldıktan sonra dönüş yükü olmadan çıkış noktasına geri gönderilmesidir.

Boşaltma/yük aktarma: 1) Bir makine, iş merkezi veya tesis üzerindeki iş yükünü azaltmak için yeniden çizelgeleme veya alternatif yönlendirmeler kullanma. 2) Bir taşıma aracından kargo boşaltma.

Birkaç paletin, palet çıtalarının yönüne bakacak şekilde düz bir hat halinde yüklenmesi yöntemi.

Yük veya yolcular dahil olmak üzere aracın toplam ağırlığıdır.

Ticari amaçla yurt içinde veya uluslararası eşya taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilen yetki belgesi. Hususi taşımacılık için C1, ticari amaçla taşınma eşyası taşımacılığı için C3 belgesi verilir.

Uluslararası kara yolu eşya taşımalarında CMR Sözleşmesi'ne göre düzenlenen taşıma senedi. Gönderen ile taşıyıcı arasındaki taşıma sözleşmesinin yapıldığına, sözleşmenin koşullarına ve yükün taşıyıcı tarafından teslim alındığına aksi ispatlanıncaya kadar kanıt sayılır.

Bir geminin kapasitesinin tamamına veya neredeyse tamamına, kararlaştırılan şart, ücret ve süreyi belirten bir kiralayanın kullanımı için yapılan taşıma sözleşmesi.

İki veya daha çok geminin çarpışması. Çatma gemilerden birinin donatanının veya gemi adamlarının kusurundan ileri gelmişse, Türk Ticaret Kanunu'na göre zararı o geminin donatanı tazmin etmek zorundadır.

Tüketici tarafından başlatılan tedarik zinciri faaliyetleri; üretici ürünleri mağazalara itmek yerine, tüketici satın alımları üreticiyi daha fazla üretmesi için tetikler.

Ürünler tamamlandıktan sonra müşteri tarafından alınana kadar sevkiyat ve depolanmasını kapsayan süreçler grubudur.

Çoklu taşıma çözümleri: Birden fazla taşıma türünü içeren ve fiziksel ile bilgi gereksinimlerini koordine eden taşıma planları.

Malzemenin, genellikle bitmiş ürünlerin veya yedek parçaların üreticiden müşteriye taşınmasıyla ilgili faaliyetlerdir; taşımacılık, depolama, envanter kontrolü, elleçleme, sipariş yönetimi ve iletişim ağını kapsar.

Bir veya birden fazla kaynaktan dağıtım depolarına ve nihayetinde müşteriye kadar planlanmış envanter dağıtım kanallarıdır.

Tek parçada en fazla 5 kilogram ağırlığındaki kargoları kısa sürede kapıdan kapıya kendi adına ve hesabına dağıtan gerçek veya tüzel kişi.

Hammaddeden tüketime kadar ürünlerin tüketiciye doğru izlediği dağıtım güzergahıdır.

Bitmiş ürünlerin hareketi ve depolanmasıyla ilgili faaliyetlere ait maliyet kalemleridir; envanter, taşıma ve sipariş işleme maliyetlerini içerebilir.

Yedek parça ve bitmiş ürün envanteri için üretim, depolama ve tüketim faaliyetlerini birbirine bağlayan, üretim ve bir veya daha fazla depolama kademesinden oluşan birbiriyle ilişkili tesisler grubudur.

Yük taşımak için imal edilmiş, şasisine inip kalkan bir kasa takılmış ve yükünü kasayı kaldırarak boşaltan kamyon.

Dolu bir konteynerin brüt ağırlığından içeriğinin net ağırlığının çıkarılmasıyla bulunan, boş konteyner ağırlığıdır.

Karayolu veya demiryoluyla değiştirilebilir şekilde taşınabilen bir tür yük konteyneri.

Malların demiryoluyla sevkiyat için alındığını gösteren bir nakliye belgesi; gönderici kabul makbuzu olarak bir kopya alır.

Geminin demir atarak belirli bir yerde durması. Liman sahalarında gemiler kendilerine ayrılmış demirleme sahalarına demirler.

Liman sahaları içinde gemi ve deniz araçlarının demirleyecekleri belirlenmiş alan. Yanaşma yerleri doluysa gemiler sıra beklemek üzere kendilerine ayrılmış demirleme sahasında kalır. Zorunlu hallerde bu sahaların dışında demirleme liman başkanlığının iznine tabidir.

1) Demiryolu vagonlarının belirlenen yükleme veya boşaltma süresinin ötesinde alıkonulmasında uygulanan taşıyıcı ücretleri. 2) Dolu konteynerlerin bir liman terminalinde taşıyıcının sunduğu ücretsiz süreyi aşarak geçirdiği süreyle ilgili ücretler; bu ücretler konteynerlerin limanda uzun süre depolanmasını sınırlamak için tasarlanmıştır. Demoraj biçiminde de yazılır.

Bir taşıma ekipmanı üzerinde veya içinde eşit olarak dağıtılmamış, belirli akslar veya tekerleklerin aşırı yüklenmesi nedeniyle taşıma sırasında dengesizlik ve elleçleme sorunlarına yol açabilecek bir sevkiyattır.

Deniz konşimentosu: Bir okyanus taşıyıcısı ile bir gönderici arasında yük taşımasını düzenleyen bir sözleşme. Taşıyıcının kargoyu teslim aldığına dair kanıt sağlar ve menşe ile varış limanlarını, ücretleri, miktarları, ağırlığı ve özel elleçleme gereksinimlerini listeler.

Gemiyi veya yükü ilgilendiren bir kaza olduğunda, yolculuğun önemli olaylarının ve zararı önlemek için alınan önlemlerin mahkemece veya konsoloslukça tespit edilmesiyle düzenlenen rapor. Kaptan bu raporun düzenlenmesini isteyebilir, kendisinden istendiğinde de buna zorunludur.

Konşimentoyu ve taşıyanın eşyayı teslim aldığını göstermek üzere düzenlediği diğer senetleri kapsayan ortak ad. Konşimentodan başka bir senet, taşıma sözleşmesinin yapıldığına ve eşyanın senette yazıldığı gibi teslim alındığına karine oluşturur. Bu karinenin aksi ispatlanabilir.

Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden karayolu yapısına aktarılan ağırlık. Araçların yol yapısına zarar vermeden geçebilmesi için saptanan dingil ağırlığına azami dingil ağırlığı denir.

Müşterek avaryada zararın belirlenmesi ve ilgililer arasında paylaştırılması için hazırlanan hesap. Türk Ticaret Kanunu'na göre donatan dispeçi gecikmeksizin yaptırmakla yükümlüdür ve dispeçi dispeççi yapar.

Kendi ürünlerini üretmeyen, bunun yerine genellikle bir bitmiş ürün stokundan satın alarak müşterilere tedarik eden işletmedir; genellikle belirli üreticilerle uzun vadeli ilişkiler içindedir.

Müşterinin deposunu atlayarak, malların üreticinin fabrikasından doğrudan perakende mağazasına gönderilmesidir.

Müşteri siparişlerinin tedarikçinin dağıtım merkezinden doğrudan müşteriye gönderildiği özel bir sipariş karşılama yöntemidir.

Yükleme veya araç değişikliği gibi ek durak olmaksızın yapılan sevkiyattır.

Malların tedarikçiden doğrudan alıcıya sevk edilmesi; genellikle tedarikçi ile alıcı arasında bir aracının bulunduğu durumlarda kullanılan bir yöntemdir.