Lojistik Terimler Sözlüğü

Sevk edilecek siparişlerin veya sevkiyatların görsel olarak gösterildiği panodur.

Malların uluslararası veya yurt içi taşınması için gerekli belgeler.

Bir kuruluşun sevkiyat gereksinimlerini planlayan ve yürüten bölümüdür.

Malların bir sevkiyat noktasından bir alım noktasına taşınması için normalde gereken iş günü sayısı, ayrıca alım noktasındaki kabul süresi eklenerek hesaplanır.

Nakliye maliyetlerini azaltmak için bir set halinde birlikte sevk edilen bir veya daha fazla monte edilmemiş kalem.

Gelen ve giden malzeme ve ürünler için en ekonomik sınıflandırma ve sevkiyat yöntemini düzenlemekle sorumlu bir departman veya fonksiyondur.

İki nokta arasındaki sevkiyatlar için lojistik faaliyetleri yönetmek amacıyla kullanılan bir sevkiyat aracı. Mod ve taşıyıcı bilgilerini, navlun ücretlerini ve hizmet gereksinimlerini içerir.

Trafiğin akışına yardımcı olmak ve okyanusun en tehlikeli bölgelerinden kaçınmak için okyanus gemilerinin limanlar arasında izlediği belirli bir rota.

Sipariş sevkiyatı: Siparişin taşıma aracına yüklenmesinden, alıcının hedefinde alınıp doğrulanana ve boşaltılana kadar geçen faaliyet.

Sipariş teslimatı: Taşıma taşıyıcısının bir sevkiyatı teslim aldığı an ile müşteri tarafından teslim alındığı an arasındaki süre.

Sıcaklık kontrollü ürünlerin depolanması ve aktarılması. Gıda ve tarım, ilaç ve kimya sektörleri soğuk zincir kapsamındaki başlıca endüstrilerdir.

Bozulabilir malları taşımak için kullanılan sıcaklık kontrollü bir kapalı vagon.

Sıcaklık kontrolü gerektiren bozulabilir ürünleri taşımak için kullanılan soğutmalı bir kargo gemisi.

Malların bir dağıtım merkezinden nihai teslimat noktasına veya müşterinin kapısına taşınmasını ifade eden bir terimdir.

Genel halka hizmet vermeyen, belirli bir sözleşme kapsamında bir veya sınırlı sayıda gönderici için ücret karşılığı taşımacılık sağlayan bir taşıyıcıdır.

Karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin almak zorunda olduğu sürücü mesleki yeterlilik belgesi. SRC3 uluslararası, SRC4 yurt içi eşya ve kargo taşımacılığı içindir. SRC1 ve SRC2 yolcu taşımacılığı belgeleridir.

Taşımacılıkta, taşıyıcının sevkiyat için malları teslim aldığını kabul etmek amacıyla kullanılan yasal bir belge; gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki taşıma sözleşme koşullarını, malların mülkiyetinin alıcıya ne zaman geçtiği gibi bilgileri içerir; taşınan tüm mallara eşlik etmeli ve tüm taraflarca imzalanmalıdır.

Yolculuk çarteri sözleşmesinde geminin yüklenmesi veya boşaltılması için taşıtana (kiracıya) tanınan ve kural olarak ayrıca ücret ödenmeyen süre. Türk Ticaret Kanunu bu süreyi yükleme süresi ve boşaltma süresi olarak adlandırır. Süre aşılırsa, sözleşmede kararlaştırılmışsa sürastarya süresi başlar. İşin erken bitmesi için hızlandırma primi de kararlaştırılabilir.

Yükün sundurmaya veya antrepoya boşaltılmadan, taşıtın üzerinde gümrük işlemleri yapılarak limandan ya da gümrük sahasından çıkarılması. Deniz taşımacılığında yükün gemiden doğrudan kamyona ya da vagona verilmesi için kullanılır. Supalan işlem gören yük için alınacak ücretleri terminalin tarifesi belirler.

Yükleme veya boşaltma süresi (starya) dolduktan sonra, sözleşmede kararlaştırılmışsa geminin beklemek zorunda olduğu ek süre. Bu süre için taşıyana sürastarya parası ödenir. Türk Ticaret Kanunu'na göre sözleşmede sürastaryadan söz edilip süresi belirtilmemişse bu süre on gündür.

Dağıtım maliyetlerini düşük tutarken müşteri gereksinimlerine yanıt olarak ürünleri yönlendiren bir çekme (pull) sistemidir.

Bir kamyon şoförü tarafından tutulan, saat ve kat edilen mil bilgilerini içeren ve yasal olarak zorunlu tutulan günlük bir kayıttır.

Sürücülerin uyanık ve dikkatli kalabilmek için görevden ayrılıp dinlenmeden önce görev başında kalabilecekleri maksimum süreye ilişkin kısıtlamalardır. ABD düzenlemeleri ayrıca molalar ve ardışık yedi veya sekiz günlük bir dönemdeki görev sınırları için de gereklilikler belirler. Diğer ülkeler de sürücülere benzer kısıtlamalar getirir.

Konteynerin gemi üzerinde yerinin değiştirilmesi ya da rıhtıma indirilip yeniden gemiye yüklenmesi. Terminal tarifelerinde ayrı bir hizmet kalemi olarak geçer.

Karayolunda ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişi. Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre şoför, ilgili mesleki yeterlilik belgesine de sahip olan sürücüdür.

Yükün gemiden, uçaktan, vagondan veya kara taşıtından boşaltılması. Deniz taşımacılığında yükün gemiden indirildiği limana tahliye limanı denir.

Müşterisi için bir özel filoyu sermayelendiren, yöneten ve işleten; müşteriye özel filo kurmanın ön yatırım maliyeti olmadan bu filonun avantajlarını sağlayan üçüncü taraf bir hizmet sağlayıcıdır.

Karayolu taşımacılığı yapan araçlarda kullanılan, araç sürücüsü ve sürüşe ait bilgileri kaydeden cihaz. Sayısal takograf bu bilgileri dijital ortamda kaydeder. Karayolları Trafik Kanunu'na göre azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan yük taşıtlarında ve sürücüsü dahil oturma yeri on yediden fazla olan belirli yolcu taşıtlarında takograf bulundurmak ve kullanmak zorunludur, yönetmelikle muafiyet tanınan taşıtlar hariç.

Kökenden hedefe tek bir tren vagonuyla taşınabilmesi için gereken minimum ağırlık veya boyuta ulaşan sevkiyat. Taşıyıcının uyguladığı vagon yükü ücreti, yükün özelliklerine değil, dolu vagonu baştan sona taşıma maliyetine dayanır ve genellikle karşılık gelen tam vagon altı (less-than-carload) ücretinden daha düşüktür.

Sıvılaştırılmış yükleri taşıyan, farklı boyut ve kapasitelerde gemilerdir.

Tam bir yolculuğun bir bölümüdür.

Bir ürünün nihai varış noktasına ulaşması için gereken temin süresini ölçen bir lojistik performans göstergesidir. Bir depodan çıkış ile varış noktasına ulaşma arasındaki süredir.

Ücret karşılığında eşya taşıyanların düzenlediği, malın cinsini ve miktarını, kimin gönderdiğini, nereye ve kime gönderildiğini, nakliye ücretini, sürücünün adını ve aracın plakasını gösteren belge.

Gönderici ile taşıyıcı arasında sevkiyatları organize eden bir şirkettir; genellikle toplu taşıma indiriminden yararlanmak için küçük sevkiyatları birleştirir.

Sevkiyatları taşıyıcılarla bir ücret karşılığında eşleştiren firmadır.

Bir kalemin taşınma şeklidir.

Arz ve talebi daha iyi eşleştirmek ve envanter dengelerini optimize etmek için gelen veya giden taşıma modlarını değiştirme potansiyelini değerlendirmektir.

Bir sevkiyata eşlik eden, taşınan malların listesini, sevkiyatla ilgili talimatları, sevkiyatın çıkış ve varış noktalarını ve gönderici ile alıcıyı içeren bir belgedir. Bkz: air waybill (AWB).

Kalemleri farklı coğrafi konumlar arasında taşıma yöntemi; kara, demiryolu, hava, deniz, boru hattı, intermodal ve kurye gibi türleri içerir.

Yolcu-mil, ton-mil ve gelir gibi ölçütler kullanılarak farklı taşıma modlarının kullanımının istatistiksel dökümü.

Lojistik maliyet azaltma ile artan sermaye maliyetleri arasındaki dengeleri gözeten uygulama.

Bir taşıyıcının işletim yaptığı, geçiş hakkı, yol yatağı, raylar ve diğer fiziksel tesisleri içeren yollardır. Bunlar devlete ait olabilir, taşıyıcı tarafından özel mülk olarak tutulabilir veya doğa tarafından sağlanabilir.

Taşımacılığın ürün, sevkiyat boyutu, ücretler, taşıyıcılar ve hizmet türlerine göre yasal düzenleyici sınıflandırmasıdır.

Bir kuruluşa giren ve çıkan envanterlerin modu, tedarikçisi ve hareketiyle ilgili faaliyetlerin planlanması, çizelgelenmesi ve kontrol edilmesi fonksiyonudur.

Sevkiyat sürecinin planlanması, çizelgelenmesi ve bütçelenmesi için taşıma varlıkları, hizmetleri ve ilgili sistemlerin gerekliliklerini teslimata kadar yürütme sürecidir.

Yetki belgesi sahibinin kullanacağı taşıtların niteliğini ve sayısını liste halinde gösteren, yetki belgesinden ayrı ve yetki belgesinin eki olarak düzenlenen belge. Taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için ayrıca bir taşıt kartı düzenlenir.

Navlun sözleşmesinde taşıyanın karşı tarafı olan ve taşıma karşılığında navlun ödemeyi üstlenen kişi. Yolculuk çarterinde taşıyan geminin tamamını, bir kısmını veya belli bir yerini taşıtana tahsis eder.

Hava, deniz veya kara taşımacılık hizmetleri sunan şirket.