Lojistik Terimler Sözlüğü

Envanterin birden fazla konum yerine tek bir konumda tutulması eylemi.

Kusurlu, eski, fazla vb. nedenlerle üreticiye iade edilen bir kalem.

Bkz.: envanter daralması (inventory shrinkage).

Belirli bir malzeme, ürün veya kalemin işlemlerini veya hareketini içeren kayıt.

Belirli bir kalem için envanter durumunu içeren bir defter kartı.

Bir kalemi benzersiz şekilde tanımlamaya yarayan numaradır.

Hammadde, yarı mamul veya bitmiş ürün olsun, kalemlerin istenen düzeylerini korumak ve etkili takip ile kullanılabilir durumlarını sağlamak amacıyla doğru şekilde depolamak için yürütülen faaliyet ve teknikler. Eşanlamlı: malzeme kontrolü (material control).

Envanter sipariş etme ve elde tutmayla ilişkili maliyet.

Envanterin değerlemesiyle ilgilenen muhasebe dalı. Envanter, sürekli veya dönemsel bir sistem kullanılarak kaydedilebilir veya değerlenebilir.

Fiziksel envanter rakamlarının sürekli envanter kaydıyla karşılaştırılması ve gerekli düzeltmelerin yapılması.

Envanter sistemindeki kayıtların fiziksel eldeki miktarla eşleştirilmesi süreci.

Malzemenin yerleştirildiği ve alındığı, aktif bir operasyon alanındaki belirlenmiş bir konum. Bu, aktif malzemeyi takip etmenin ve kontrol etmenin bir yoludur. Stok noktası, faaliyetten izole edilmiş bir depo odası olmak zorunda değildir.

Tedarik zincirinin birden fazla kademesinde müşteri hizmeti ve yatırım getirisiyle ilgili optimal envanter stratejileri ve politikalarını bulabilen bir bilgisayar uygulaması.

Hammadde, yarı mamul veya bitmiş ürün olsun, kalemlerin istenen düzeylerini (sipariş miktarları ve güvenlik stoku seviyeleri dahil) belirleme faaliyetleri ve teknikleri. Eşanlamlı: malzeme planlaması (material planning).

Bir şirketin envanter yönetimine ilişkin hedeflerini ve yaklaşımını belirten bir açıklama. Stok seviyeleri, varlık değerlemesi, ABC sınıflandırmaları, yenileme politikaları ve gözden geçirme döngüleri gibi alanları kapsar.

Envanterin yenilenmesi için bir envanter modeli. Bağımsız talep envanter sipariş sistemleri arasında sabit sipariş döngüsü, sabit sipariş envanter modeli, isteğe bağlı yenileme ve hibrit modeller bulunur.

Belirli bir müşteri için bir ürün üretmek amacıyla verilen bir üretim siparişinin aksine, stoğu yenilemek için verilen sipariş.

Birincil kanaldaki satış ömrünün sonuna ulaşmış ürünleri satın alan ikincil pazar şirketidir.

Eldeki envanterin gerekli miktarın altına düştüğünü gösteren bir sinyal veya bildirim.

Belirli bir zaman dilimi içinde tüketilen bir envanter kaleminin değeri veya birim sayısı.

Depoların, dağıtım merkezlerinin (DC'ler) ve perakendecilerin belirli bir lokasyondaki envanteri tanımlamak ve takip etmek için kullandığı benzersiz bir kod. Farklı lokasyonlarda stoklanan bir ürün, her lokasyonda benzersiz bir SKU ile temsil edilebilir.

Envanteri elde tutmanın maliyeti, genellikle birim zaman (genellikle bir yıl) başına envanterin dolar değerinin bir yüzdesi olarak tanımlanır. Bu maliyet başlıca sermaye maliyetine ve vergi, sigorta, demode olma, bozulma ve kapladığı alan gibi envanteri koruma maliyetlerine bağlıdır. Eş anlamlısı: elde tutma maliyeti.

Belirli bir zamanda elde bulunan envanterin değerine dayalı vergi.

Elde bulunan envanter varlıkları için harcanan para. Bakınız: envanter değerlemesi (inventory valuation).

Ardışık yenileme siparişleri arasındaki süre. Eşanlamlı: yenileme aralığı (replenishment interval). Bkz: gözden geçirme periyodu.

Bir ürünün yeniden sipariş edilmesi gerektiğinin belirlendiği andan, ürünün raflarda kullanıma hazır hale gelmesine kadar geçen toplam süre. Eşanlamlı: yeniden sipariş döngüsü (reorder cycle).

Bir işletmenin gelecekteki siparişler için ne kadar envanter depolayacağı ve tutacağı konusunda daha iyi kararlar almasına yardımcı olan miktar, konum ve durum gibi envanter bilgilerini sağlayan bir yazılım uygulaması.

Depo ve malzeme taşıma süreçleri gibi envanterlerin planlanması ve kontrolüyle ilgilenen iş yönetimi alanı.

Ürünlerin müşteri siparişi gelmeden önce tamamlanıp stoklandığı, siparişlerin mevcut stoktan karşılandığı üretim ortamı.

Analizde belirsizliğin açıkça dikkate alındığı modeller.

Gelecekte oluşabilecek taşıma gecikmelerini, kapasite kısıtlarını veya lojistik maliyet artışlarını (taşıma sıkışıklığı, işçi grevleri, gümrük tarifeleri gibi) azaltmak amacıyla envanterin ihtiyaç duyulmadan önce stratejik olarak biriktirilmesidir.

Envanterin daha az değerli olması nedeniyle mali tablodan düşülen envanter tutarı. Fiziksel envanterin değerinin defter değerinden düşük olması veya kalemlerin artık kullanılamaz olması nedeniyle gerekli olabilir.

Talebi karşılamak için gereken malzeme, bileşen veya bitmiş ürünlerin eksikliği. Bkz. geri sipariş (backorder).

Bir sipariş verildiğinde ürünün stokta olmama olasılığının yüzdesi. Eşanl.: döngü hizmet seviyesi.

Malzeme, parça, sarf malzemesi vb. kalemlerin depoya alınıp daha sonra departmanlara dağıtılması yerine, doğrudan ilgili departmanlar tarafından kullanılmak üzere satın alınması. Amaç, envanter yatırımını azaltmak, nakit akışını iyileştirmek, malzeme taşıma ve depolamayı azaltmak ve daha iyi hizmet sağlamaktır. Bkz. rıhtımdan-stoğa envanter.

Bir müşterinin stokta hemen bulunmayan bir kalemi sipariş etmesi durumunda kaybedilen marjinal kâr.

Bir stok tükenmesiyle ilişkili maliyetler. Bu maliyetler kaybedilen satışları, geri sipariş maliyetlerini, hızlandırma maliyetlerini ve ek üretim ve satın alma maliyetlerini içerebilir.

Bir şirketin gerçek talebe veya gereksinimlere ne kadar etkin yanıt verdiğinin bir ölçüsü. Stok tükenmesi yüzdesi, stok tükenmesi içeren toplam siparişlerin toplam siparişlerle karşılaştırılması veya stok tükenmesi yaşanan satır kalemlerinin dönem içinde sipariş edilen toplam satır kalemleriyle karşılaştırılması şeklinde olabilir. Bir formül: stok tükenmesi yüzdesi = (1 – müşteri hizmet oranı) × 100. Karşıt: müşteri hizmet oranı.

Bir işletme için, şirketin çevresinde nasıl faaliyet göstereceğini tanımlar. Strateji, müşterileri nasıl tatmin edeceğini, işi nasıl büyüteceğini, çevresinde nasıl rekabet edeceğini, kuruluşu nasıl yöneteceğini ve iş içinde yetenekler geliştireceğini ve finansal hedeflere nasıl ulaşacağını belirtir. Bkz. stratejik plan.

İş ortamını ve iş stratejisini etkileyen en önemli değişkenler. Bunlar genellikle ekonomik durumu, nüfus demografisini, teknolojideki değişiklikleri ve hükümet politikalarını içerir.

İş birimi ve üretim stratejilerini etkileyen faktörler.

Belirli bir süreç için mevcut seçenekleri sürekli olarak araştırmak, analiz etmek ve ardından kuruluşun stratejik hedefleriyle uyumlu en ilgili seçeneği belirlemek. Bkz. stratejik plan.

Ürünlere dayalı bir plan geliştiren stratejik planlama yaklaşımı. Bir şirketin ürünleri tipik olarak SBU'lara gruplandırılır ve her SBU, rakiplerin ürettiği ve pazarladığı benzer iş birimlerine karşı güçlü ve zayıf yönler açısından değerlendirilir. Birimler; rekabetçi güçleri, göreceli avantajları, yaşam döngüleri ve nakit akışı kalıpları açısından değerlendirilir.

İki veya daha fazla kuruluşun mülkiyete tabi bilgi paylaştığı, ortak yatırımlara katıldığı ve her iki şirketin performansını artırmak için bağlantılı ve ortak süreçler geliştirdiği bir ilişki. Birçok kuruluş, ortak tedarik zincirinin performansını artırmak için stratejik ittifaklar kurar.

Kalite değerlendirmelerini stratejik iş planlarına dokuma.

Kuruluşun misyonunu ve iş stratejisini nasıl gerçekleştirdiği üzerinde önemli bir etkisi olan uzun vadeli bir plan.

Başkalarının nasıl rekabet ettiğinin karşılaştırılması. Bu genellikle sektörler arası karşılaştırmayı içerir. Bkz. kıyaslama.

Bir işletmenin gelecekteki iş kapsamını ifade eden bir beyan. Neyin karşılandığını (müşteri ihtiyaçları), kimin karşılandığını (müşteri grupları) ve şirketin müşteri için değeri nasıl yarattığını (süreçler, teknolojiler ve temel yetkinlikler) içerir.